H Διεθνής Ευθύνη των Πολυεθνικών Επιχειρήσεων στο Πεδίο των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων

H Πρόκληση της Λογοδοσίας της Επιχειρηματικής Δύναμης

Περίληψη

Το παρόν άρθρο εξετάζει τη διεθνή ευθύνη των πολυεθνικών επιχειρήσεων στο πεδίο των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, υπό το πρίσμα της αυξανόμενης οικονομικής και πολιτικής ισχύος τους στο διεθνές σύστημα. Αφετηρία της ανάλυσης αποτελεί η διαπίστωση ότι η επιχειρηματική δύναμη, όταν ασκείται χωρίς επαρκή εποπτεία, δύναται να οδηγήσει σε επικίνδυνες παραβιάσεις διεθνώς κατοχυρωμένων θεμελιωδών δικαιωμάτων, όπως ενδεικτικά αποτελούν το δικαίωμα στη ζωή, στην υγεία και στην προστασία του περιβάλλοντος. Στη συνέχεια, διερευνάται η θέση των πολυεθνικών επιχειρήσεων στο διεθνές δίκαιο εξελικτικά και το αμφιλεγόμενο ζήτημα περί απονομής διεθνούς νομικής προσωπικότητας. Ακολούθως, αναλύεται το διεθνές κανονιστικό πλαίσιο προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και η έμμεση επέκταση των σχετικών υποχρεώσεων στις επιχειρήσεις μέσω της ευθύνης των κρατών, αναδεικνύοντας το υφιστάμενο κενό άμεσης λογοδοσίας. Ιδιαίτερη μνεία γίνεται στους μηχανισμούς ηπίου δικαίου («soft law»), καθώς και στις πρόσφατες νομοθετικές εξελίξεις σε επίπεδο ΟΗΕ και Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το κάτωθι άρθρο καταλήγει σε αποτίμηση του πραγματικού καταλογισμού διεθνούς ευθύνης στις πολυεθνικές επιχειρήσεις, στο πλαίσιο ενός μεταβατικού σταδίου του διεθνούς δικαίου.