Το Γράμμα ως όριο της δυναμικής ερμηνείας του Συντάγματος

Περίληψη

H απόφαση 1918/2025 του Συμβουλίου της Επικρατείας θέτει επί τάπητος το ζήτημα της άτυπης μεταβολής του συνταγματικού κειμένου και της προσαρμογής του στις μεταβαλλόμενες συνθήκες. Τίθεται, επίσης, με εμφατικό τρόπο το ζήτημα των ορίων της ερμηνείας και της δυνατότητας κίνησης της ερμηνείας αντίθετα  προς το γράμμα των συνταγματικών κανόνων. Είναι βάσιμα τα επιχειρήματα όσων εισηγούνται το γράμμα ως όριο της ερμηνείας; Ή εμμένουν σε έναν σχολαστικισμό, εμποδίζοντας την ευόδωση του ερμηνευτικού έργου; Η διεθνής πρακτική συνηγορεί υπέρ ή κατά του επιτρεπτού της contra legem ερμηνείας; Μελετήσαμε προσεκτικά την πλούσια θεωρία και νομολογία, εγχώρια και διεθνή, και προσπαθήσαμε να την παρουσιάσουμε συστηματικά, σε μία μελέτη που  φιλοδοξεί να προσφέρει μία εποπτική ματιά στα σχετικά ζητήματα ― της θεωρίας περί δυναμικής ερμηνείας και της θεωρίας του «επαυξημένου Συντάγματος»· αλλά και να φέρει σε πέρας μία ειδικότερη εξέταση της θέσης ότι το γράμμα αποτελεί όριο της ερμηνείας, τόσο σε επίπεδο αρχής όσο και σε επίπεδο δικαστικών πρακτικών.