Η θέση της αφήγησης στη διδασκαλία της λογοτεχνίας στην προσχολική εκπαίδευση

Περίληψη

Στο παρόν άρθρο επιχειρείται μια συνοπτική ανάλυση σχετικά με τη θέση της αφήγησης στη διδασκαλία της λογοτεχνίας στην προσχολική εκπαίδευση. Ειδικότερα, εξετάζεται κατά πόσο η αφήγηση, ως μέρος της εκπαιδευτικής διαδικασίας, θα μπορούσε να αποτελέσει πεδίο αμφισβήτησης και διαπραγμάτευσης των αντιλήψεων που βρίσκονται σε κυκλοφορία (μέσα και γύρω από το σχολείο) και των ευρύτερων κοινωνικών δομών συσχέτισης παιδιού-ενηλίκου, όπως αυτές τείνουν να δεσμεύονται στις νόρμες και τους ρόλους εκπαιδευτικού-μαθητή, αλλά και αφηγητή-ακροατή. Στην κατεύθυνση αυτή, αφού πλαισιωθεί θεωρητικά η έννοια της αφήγησης, ως διαλεκτική και ταυτοτική διαδικασία κατανόησης και παραγωγής του κόσμου, θα προσεγγιστεί κριτικά η διαδικασία με την οποία λαμβάνει χώρα η αφήγηση εντός της σχολικής τάξης. Ιδιαίτερη έμφαση θα δοθεί στα σημεία εκείνα της αφηγηματικής διαδικασίας τα οποία μπορούν να απειλήσουν τις κανονιστικές αντιλήψεις αλληλεπίδρασης εκπαιδευτικού-μαθητή, να δώσουν φωνή στις εξάρσεις δημιουργικότητας του δεύτερου και να μετασχηματίσουν τις συμβατικές νόρμες αφήγησης και, κατ’ επέκταση, τις κυρίαρχες εξουσιαστικές δομές μέσα στις οποίες το παιδί επιτρέπεται –και εκπαιδεύεται– να λειτουργεί μόνο παθητικά. Στο πλαίσιο αυτό, θίγεται το ζήτημα της απόδοσης αισθητικής διάστασης στην αφήγηση. Συγκεκριμένα, προτείνεται ότι μια ριζοσπαστικοποίηση της αισθητικής εκμετάλλευσης κάθε σημείου του κόσμου, με τρόπο που (και σκοπό να) μην παρακωλύεται η πολλαπλότητα των δράσεων των μαθητών και των τοποθετήσεων τους στον κόσμο, μέσω αφηγηματικών διαδικασιών, θα μπορούσε να συμβάλλει σε μια πολυδιάστατη και ποικιλόμορφη –και όσο γίνεται πιο ανεξάρτητη από τις κυρίαρχες κοινωνικές δομές– αισθητική και κριτική καλλιέργειά τους.