Hyria on Naxos. Tracing the connectivity of an insular sanctuary with the Aegean and beyond

Περίληψη

Ύρια Νάξου. Συνδεσιμότητα ενός νησιωτικού ιερού με το Αιγαίο και την ευρύτερη περιοχή

To ιερό των Υρίων, που ανασκάφηκε στη Νάξο μεταξύ των ετών 1986-1998, έχει από μακρού απασχολήσει την έρευνα κυρίως για τη σημασία του στην ιστορία και εξέλιξη της αρχαίας Ελληνικής ναοδομίας. Πέραν όμως του αρχιτεκτονικού ενδιαφέροντος, η μελέτη του αρχαιολογικού υλικού που έφεραν σε φως οι πολύχρονες ανασκαφές, μας διαφωτίζει για τη συνδεσιμότητα του ιερού με περιοχές του Αιγαίου και της Εγγύς Ανατολής στη διάρκεια πολλών αιώνων και αυξάνει τις γνώσεις μας για όψεις της ναξιακής κοινωνίας, ιδίως κατά τις πρώιμες φάσεις των ιστορικών χρόνων.

Εκτεταμένη έρευνα σε πανελλήνια ιερά επιβεβαίωσε ότι οι γραπτές μαρτυρίες, φιλολογικές και επιγραφικές, σε συνδυασμό με εντυπωσιακά και πολυδάπανα αφιερώματα, αποτελούν θεμελιώδεις πηγές πληροφόρησης για την καταγωγή των αφιερωτών και για το δίκτυο των αλληλεπιδράσεων. Και τα δύο απουσιάζουν εντελώς από τα Ύρια καθώς και από τα περισσότερα ιερά των Κυκλάδων. Είμαστε, έτσι, υποχρεωμένοι να αρκεστούμε στα μικρά αντικείμενα/αναθήματα που βρέθηκαν σε αυτές τις θέσεις. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι το ιερό των Υρίων υπερέχει των άλλων ιερών της Νάξου όσον αφορά το πλήθος των μικρών αναθηματικών προσφορών, είτε πρόκειται για ντόπιες μιμήσεις είτε για «εξωτικές» δημιουργίες, κεραμικές όσο και από πολυτιμότερα υλικά. Εξετάζεται το κατά πόσον τα μικρά εξωχώρια αναθήματα προσφέρονταν από αλλοδαπούς επισκέπτες, οι οποίοι, με τη σειρά τους, ενθάρρυναν τη συνδεσιμότητα της Νάξου με μακρινές περιοχές. Αν και ο τόπος κατασκευής της ανάθεσης σχεδόν ποτέ δεν μας διαφωτίζει για την πατρίδα του αναθέτη, αποτελεί όμως ισχυρή ένδειξη για έντονη διαπεριφερειακή δραστηριότητα, ειδικά κατά το τελευταίο τέταρτο του 8ου και μέχρι τον 6ο αιώνα π.Χ.

Στην εργασία αυτή καταβάλλεται προσπάθεια να αναγνωρισθούν πολιτιστικές και εμπορικές σχέσεις με τον ευρύτερο χώρο του Αιγαίου και της ανατολικής Μεσογείου, όπως αυτές τεκμηριώνονται μέσω της ανάλυσης της κεραμικής και των μικρών κινητών ευρημάτων από το ιερό και να φανεί σε ποιο βαθμό η εικόνα που αναδύεται συμπληρώνει τις γνώσεις μας από παλαιότερες σχετικές μελέτες.